Bekam, atau dalam istilah perubatannya dikenali sebagai terapi bekam darah, merupakan satu kaedah rawatan tradisional yang melibatkan proses pengeluaran darah kotor daripada permukaan kulit. Darah kotor yang dimaksudkan ialah darah yang mengandungi toksin, bahan berbahaya, serta sisa-sisa metabolisme yang tidak dapat diproses atau disingkirkan sepenuhnya oleh sistem tubuh badan.
Dalam istilah perubatan Islam, bekam disebut sebagai Hijamah, manakala dalam dunia perubatan moden, ia dikenali sebagai Wet CuppingTherapy.
Toksin merujuk kepada bahan asing atau sisa kimia yang tidak dapat diuraikan atau dikumuhkan dengan sempurna oleh organ detoksifikasi semula jadi tubuh seperti hati dan buah pinggang. Toksin ini akan terkumpul di dalam ruang antara sel, tisu, dan aliran darah, lalu menjadi punca kepada pelbagai gangguan kesihatan.
Darah kotor yang sarat dengan toksin ini lambat laun akan bertukar menjadi darah beku atau darah statik yang tidak lagi mengalir dengan lancar dalam saluran darah. Keadaan ini menyumbang kepada penyumbatan aliran darah, mengganggu sistem pengoksigenan sel, serta menjejaskan fungsi pelbagai organ. Justeru, terapi bekam bertindak sebagai kaedah membuang darah bertoksin ini secara terkawal bagi mengembalikan kelancaran sistem peredaran darah dan merangsang semula proses penyembuhan semula jadi badan.
Kepentingan Berbekam dalam Perubatan Islam
Berbekam merupakan satu amalan yang sangat dituntut dalam syariat Islam, terutamanya dalam konteks penjagaan kesihatan dan pengubatan penyakit. Rasulullah s.a.w sendiri amat menggalakkan umatnya agar mengamalkan terapi bekam, sama ada bertujuan untuk merawat sesuatu penyakit mahupun sebagai langkah pencegahan awal. Baginda bukan sahaja mengamalkannya, malah sering kali menyeru para sahabat supaya tidak meninggalkan amalan ini.
Seruan Para Malaikat Ketika Peristiwa Israk dan Mikraj
Salah satu dalil terbesar yang menunjukkan betapa tingginya kedudukan amalan bekam dalam Islam ialah apa yang berlaku pada malam Israk dan Mikraj, iaitu peristiwa agung ketika Rasulullah s.a.w dibawa menemui Allah s.w.t. Dalam perjalanan yang penuh keberkatan itu, baginda tidak melalui satu kumpulan malaikat pun melainkan mereka semua menyeru baginda agar memerintahkan umatnya beramal dengan bekam.
Dalam sebuah hadis yang diriwayatkan oleh Imam Tirmizi daripada Ibnu Mas’ud dan Imam Baihaqi, Rasulullah s.a.w bersabda:
ما مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي بملأٍ من الملائكة ، إِلاَّ قَالُوا : يَا مُحَمَّدُ ، مُرْ أُمَّتَكَ بالحجامة
“Aku tidak berjalan di hadapan sekelompok malaikat pun pada malam ketika aku diisrakkan, kecuali mereka berkata, ‘Wahai Muhammad, perintahlah umatmu agar berbekam!’” (Sahih al-Jami’ : 5671)
Demikian juga dalam riwayat yang lain daripada Ibnu ‘Abbas r.a, baginda bersabda:
“Tidaklah aku berlalu di hadapan sekelompok malaikat pun pada malam ketika aku diisrakkan, kecuali masing-masing dari mereka pasti mengatakan kepadaku, ‘Wahai Muhammad, hendaklah kamu berbekam!’” (Sahih al-Jami’ : 5672, al-Misykat : 4554)
Apa yang amat signifikan di sini ialah seruan tersebut datang daripada para penghuni langit, iaitu malaikat, pada malam yang sangat bersejarah. Ia adalah malam di mana baginda menerima perintah solat secara langsung daripada Allah s.w.t, namun dalam masa yang sama para malaikat juga tidak ketinggalan menyeru agar bekam diamalkan oleh baginda dan umatnya.
Hadis-Hadis Berkaitan Khasiat dan Keberkesanan Bekam
Selain daripada dua hadis di atas, terdapat banyak lagi riwayat yang menjelaskan tentang kelebihan bekam serta keberkesanannya dalam merawat pelbagai jenis penyakit. Penelitian terhadap hadis-hadis ini akan mengukuhkan lagi keyakinan bahawa bekam adalah satu terapi yang sangat berkesan, baik sebagai rawatan mahupun pencegahan. Antaranya ialah:
Hadis Riwayat Anas bin Malik r.a Rasulullah s.a.w bersabda:
إذا هاجَ بِأحَدِكُمْ الدَمُ فلْيَحْتَجِمْ ، فإنَّ الدمَ إذا تَبيَّغَ بِصاحِبِه يَقْتُلُه
“Sekiranya darah seseorang daripada kamu meluap, hendaklah dia berbekam. Sesungguhnya apabila darah meluap, ia boleh membunuh tuannya.” (Riwayat Ibnu Jarir al-Tabari)
Hadis ini memberi amaran tentang bahaya darah kotor yang bertakung atau meluap dalam tubuh. Keadaan ini boleh mengganggu sistem peredaran darah dan jika tidak dirawat, boleh membawa kepada kemudaratan yang lebih serius, bahkan boleh mengancam nyawa.
Hadis Riwayat Jabir bin ‘Abdillah r.a Baginda bersabda:
إنَّ في الْحَجْمِ شِفاءٌ
“Sesungguhnya dengan berbekam itu terdapat kesembuhan.” (Lihat Mukhtasar Muslim, Sahih al-Jami’ dan Silsilah al-Ahadith al-Sahihah)
Hadis ini secara jelas mengisytiharkan bahawa bekam itu sendiri mengandungi unsur penyembuhan. Ia bukanlah rawatan yang sia-sia, tetapi mempunyai nilai perubatan yang tinggi dan terbukti mampu memulihkan pelbagai gangguan kesihatan.
Hadis Riwayat Abu Hurairah r.a Rasulullah s.a.w bersabda:
“Barang siapa yang berbekam pada hari ke-17, 19, dan 21 (kalender Hijrah), maka ia akan sembuh dari segala penyakit.” (Sunan Abi Dawud)
Hadis ini bukan sahaja menunjukkan bahawa bekam itu menyembuhkan, malah turut memberi panduan tentang waktu-waktu yang afdal untuk melakukannya berdasarkan kalendar Islam. Ini menunjukkan bahawa Islam bukan sahaja menitikberatkan aspek perubatan, tetapi juga mengambil kira faktor masa dan kesesuaiannya dengan fitrah tubuh badan manusia.
Mengapa Kita Perlu Berbekam?
Proses Kitaran Hidup Sel Darah dan Pengumpulan Darah Kotor
Untuk memahami mengapa bekam itu penting, kita perlu melihat terlebih dahulu kepada proses fisiologi semula jadi yang berlaku dalam sistem peredaran darah manusia. Sel-sel darah merah dalam tubuh kita mempunyai jangka hayat yang terhad, iaitu sekitar 80 hingga 120 hari. Setelah sampai tempoh tersebut, sel-sel darah merah ini akan mati dan proses penyingkirannya akan dilaksanakan oleh hati (liver). Namun demikian, tidak kesemua sel darah yang mati ini dapat dikeluarkan sepenuhnya oleh sistem detoksifikasi semula jadi tubuh.
Keadaan ini berlaku kerana sel-sel darah yang telah mati tersebut bersifat likat atau melekit serta sudah tidak lagi berfungsi seperti sedia kala. Akibatnya, sel-sel ini akan terus berada dalam sistem peredaran darah dan akhirnya berkumpul serta memenuhi ruang-ruang saluran darah halus yang dikenali sebagai kapilari. Kapilari ini terdapat di merata tempat dalam tubuh, termasuklah di sekeliling organ-organ penting seperti jantung, paru-paru, otak, dan hati, serta di kawasan bawah permukaan kulit.
Sel-sel mati ini tidak bergerak sendirian. Ia akan dibawa oleh arus peredaran darah yang laju ke seluruh bahagian tubuh, bermula dari hujung kepala sehinggalah ke hujung kaki. Sepanjang perjalanannya, sel-sel darah mati ini akan bertindak balas dengan bahan-bahan lain dalam darah seperti asid urik, urea, dan pelbagai jenis toksin. Ia akan melekat antara satu sama lain, membentuk gumpalan-gumpalan kecil darah kotor yang sukar untuk diuraikan atau disingkirkan.
Tanda-Tanda Awal Kehadiran Darah Kotor dalam Tubuh
Sebelum sesuatu penyakit kronik itu menyerang, tubuh badan sebenarnya telah memberikan isyarat-isyarat awal sebagai amaran. Antara gejala awal yang sering dialami oleh individu yang mempunyai masalah pengumpulan darah kotor dan toksin dalam badan termasuklah:
Rasa lesu dan letih yang berpanjangan walaupun tidak melakukan aktiviti berat
Rasa kebas atau semut-semut pada bahagian kaki dan tangan
Sakit kepala atau pening yang kerap berlaku
Perasaan mudah marah dan cepat bosan
Kecenderungan kepada kemurungan atau perasaan sedih yang berlarutan
Mudah mengantuk walaupun selepas tidur yang mencukupi
Mudah pitam atau rasa nak pengsan
Gejala-gejala ini sering kali dipandang remeh kerana dianggap sebagai masalah biasa yang akan hilang dengan sendirinya. Hakikatnya, ia adalah petanda awal bahawa sistem peredaran darah sedang menghadapi gangguan akibat pengumpulan darah kotor dan toksin.
Teori Taiba dalam Terapi Bekam: Satu Penjelasan Ilmiah
Pengenalan kepada Teori Taiba
Dalam dunia perubatan alternatif Islam, terdapat satu kerangka teori yang digunakan untuk menjelaskan mekanisme tindakan terapi bekam secara saintifik, iaitu Teori Taiba. Teori ini cuba menghuraikan secara terperinci bagaimana proses bekam yang melibatkan penggunaan cawan dan torehan ringan pada kulit mampu memberikan kesan penyembuhan kepada tubuh badan.
Proses Aplikasi Tekanan Negatif dan Pengumpulan Cecair
Apabila cawan bekam diletakkan pada permukaan kulit dan tekanan negatif (sedutan) dihasilkan sama ada melalui kaedah vakum manual atau pam, ia akan mewujudkan daya tarikan yang kuat terhadap tisu-tisu di bawah kulit. Tekanan negatif ini menyebabkan cecair daripada pelbagai saluran halus dalam tubuh mula berkumpul di kawasan yang dikenakan sedutan. Antara saluran yang terlibat termasuklah:
Kapilari darah – saluran darah halus yang menghubungkan arteri dan vena
Saluran limfatik – sistem saluran yang membawa cecair limfa dan berperanan dalam sistem imun
Tisu-tisu interstisial – ruang antara sel yang mengandungi cecair tisu
Akumulasi atau pengumpulan cecair ini berlaku secara setempat di kawasan sekeliling cawan bekam. Proses ini menyebabkan berlakunya pencairan (dilusi) terhadap bahan-bahan keradangan yang mungkin terdapat di kawasan tersebut. Bahan radang seperti sitokin, histamin, dan mediator keradangan lain yang menjadi punca kepada pelbagai masalah kesihatan akan mula bercampur dengan cecair yang terkumpul, sekaligus mengurangkan kepekatannya di kawasan tisu yang bermasalah.
Proses Pengekstrakan Bahan Radang
Langkah seterusnya dalam prosedur bekam ialah pembuatan torehan-torehan halus pada permukaan kulit menggunakan pisau atau lancet steril. Setelah torehan dibuat, cawan bekam diletakkan semula untuk menghasilkan tekanan negatif sekali lagi. Pada peringkat ini, cecair yang telah berkumpul dan mengandungi bahan-bahan radang tadi akan mula dikeluarkan secara fizikal melalui torehan-torehan halus tersebut.
Apa yang penting untuk difahami ialah cecair radang yang telah dikeluarkan ini tidak lagi akan diserap semula ke dalam kapilari darah. Ini bermakna, proses bekam bertindak sebagai satu mekanisme untuk mengeluarkan secara terus bahan-bahan toksik dan radang yang menjadi punca kepada keradangan kronik dalam tubuh. Dengan kata lain, bekam membantu sistem tubuh untuk “membersihkan” kawasan-kawasan yang bermasalah daripada pengumpulan bahan-bahan yang merbahaya.
Kesan Terhadap Sistem Imun dan Penghasilan Bahan Endorfin
Selain daripada proses pengekstrakan bahan radang, tindakan torehan dan tekanan negatif dalam terapi bekam turut memberikan kesan positif terhadap sistem imun tubuh. Apabila kulit mengalami torehan ringan dan tekanan sedutan, tubuh akan bertindak balas dengan menghantar isyarat kepada sistem saraf dan sistem imun. Antara kesan yang terhasil ialah:
Peningkatan aktiviti sistem imun – Proses kecederaan terkawal ini merangsang sel-sel imun untuk bergerak ke kawasan tersebut, sekaligus meningkatkan daya tindak balas tubuh terhadap sebarang jangkitan atau keradangan.
Penghasilan bahan opioid semula jadi – Tindakan torehan dan tekanan pada kulit merangsang pengeluaran bahan kimia semula jadi yang dikenali sebagai opioid endogen, terutamanya endorfin. Endorfin adalah sejenis neuropeptida yang bertindak sebagai penahan sakit semula jadi tubuh. Ia bukan sahaja membantu mengurangkan rasa sakit, tetapi juga memberikan rasa selesa dan tenang selepas rawatan. Inilah sebabnya mengapa ramai pesakit berasa lega dan segar selepas menjalani terapi bekam.
Peningkatan Aliran Darah dan Keseimbangan Homeostasis
Kesan seterusnya yang tidak kurang pentingnya ialah peningkatan aliran darah dan cecair limfa di kawasan yang dirawat. Tekanan negatif yang dihasilkan oleh cawan bekam bertindak seperti pam yang menarik darah dan cecair limfa ke permukaan kulit. Proses ini membantu:
Melancarkan peredaran darah yang mungkin tersumbat atau perlahan di kawasan kapilari
Mengaktifkan sistem limfa yang bertanggungjawab untuk membuang toksin dan bahan buangan daripada tisu
Mengurangkan tekanan pada saluran darah dan tisu-tisu di sekeliling
Apabila aliran darah dan limfa bertambah lancar, tubuh akan mencapai satu keadaan yang dikenali sebagai homeostasis, iaitu keseimbangan dinamik dalam persekitaran dalaman tubuh. Homeostasis adalah kunci kepada kesihatan yang optimum. Apabila tubuh berada dalam keadaan seimbang, semua sistem dapat berfungsi dengan harmoni tanpa sebarang gangguan. Organ-organ seperti jantung, hati, ginjal, dan sistem saraf dapat melaksanakan tugas masing-masing dengan lebih cekap.
Hasil Kajian Mengenai Terapi Bekam
Ratusan kajian saintifik menunjukkan bahawa terapi bekam/hijama berupaya menurunkan risiko pelbagai penyakit termasuklah membantu proses penyembuhan atau mengurangkan tahap keterukan penyakit melalui pelbagai teori/mekanisme seperti penyingkiran keluar bahan punca penyakit atau bahan-bahan berkaitan penyakit (teori detoksifikasi).
Pengurangkan tahap kesakitan melalui mekanisme/teori “pain gate” atau DNIC, pengurangan tahap stress melalui mekanisme/teori endorphin, relaksasi otot & peningkatan aliran darah melalui mekanisme/ teori nitric oxide, peningkatan kesan imunologikal & keseimbangan hormon melalui teori pengaktifan sistem imuniti dan sebagainya.
Maksudnya:“Sesungguhnya Allah S.W.T menurunkan penyakit dan menurunkan ubat dan menjadikan bagi setiap penyakit ada penawar baginya, maka berubatlah dan janganlah berubat dengan perkara yang haram (di sisi syarak)”. Riwayat Abu Daud
Dr Salah M. (Teori Taibah): hijama adalah satu-satunya kaedah rawatan “detoks” yang terunggul dalam aspek membersihkan darah, cecair limfa & interstitial daripada bahan-bahan punca penyakit/CPS, sel-sel darah rosak & bahan-bahan berlebihan.
Dapatkan Rawatan Bekam Hari ini !
Segera hubungi kami untuk temujanji dan rasai perbezaannya. Jangan tunggu lagi, kesihatan anda berharga!
Hijamah bermaksud “perlepasan darah kotor “. Terapi ini merupakan satu kaedah mengeluarkan sisa toksid dalam tubuh melalui permukaan kulit dengan cara menyedut.
kajian mengenai kesan bekam ke atas pengurangan risiko penyakit jantung melibatkan kumpulan individu yang sihat dan bagi kelompok yang mengalami masalah diabetes dan darah tinggi telah dijalankan.
Herba merujuk kepada tumbuh-tumbuhan yang memiliki nilai dalam bidang perubatan, masakan, dan kecantikan. Tumbuhan ini sering digunakan dalam pelbagai cara, termasuk sebagai bahan penyedap dalam masakan dan sebagai ubat dalam perubatan tradisional.
